Keşif, Tasarım ve Projelendirme

Hangi sorunu çözer

Havalandırma işlerinde en pahalı hata, yanlış ekipman almak değildir; yanlış varsayımla başlamaktır. Debi tahminle belirlenmiş, ısı yükü hesaplanmamış, basınç kaybı göz kararı geçilmiş bir sistemde sorun montajdan sonra ortaya çıkar. O noktada düzeltmenin bedeli, baştan doğru hesaplamanın bedelinden kat kat yüksektir.

Keşif ve projelendirme bu riski ortadan kaldırır. Amaç, işe başlamadan önce üç sorunun cevabını yazılı hale getirmektir: ortamda ne olacak, bunu sağlamak için hangi ekipman gerekiyor, bu ekipman nereye nasıl yerleşecek.

Bu hizmet tek başına da alınabilir. Bazı tesisler projeyi hazırlatır, uygulamayı kendi ekibiyle veya farklı bir yüklenicyle yapar. Proje, teklif almak için de kullanılır: aynı projeye teklif veren firmalar karşılaştırılabilir hale gelir, çünkü hepsi aynı kapsamı fiyatlar.

Keşifte ne yapılır

Keşif, tesisi gezmekten ibaret değildir. Sahada toplanan veriler şunlardır:

1. Mahal ölçüleri. Alan, tavan yüksekliği, kolon ve kiriş düzeni, kullanılabilir tesisat güzergâhları.
2. Isı yükleri. Makinelerin güç değerleri ve çalışma düzeni, aydınlatma, kişi sayısı, prosesten gelen ısı.
3. Mevcut sistem. Varsa fanların etiket değerleri, kanal güzergâhı, menfez sayıları ve konumları.
4. Ölçümler. Mevcut sistemde debi, hava hızı ve gerektiğinde ortam sıcaklık-nem ölçümü.
5. İşletme koşulları. Vardiya düzeni, planlı duruş takvimi, montaj için kullanılabilir zaman aralıkları.
6. Altyapı. Elektrik panosu kapasitesi, mevcut çekilebilir güç, su ve drenaj imkânı.
7. Kısıtlar. Gürültü sınırı, hijyen gereklilikleri, yangın bölmeleri, çatı taşıma kapasitesi.

Bu verilerin bir kısmı işletmeden alınır, bir kısmı yerinde ölçülür. Tahminle doldurulan her kalem, projenin sonraki aşamalarında risk olarak taşınır.

Hesap aşaması

Debi hesabı

Gerekli hava debisi tek bir yöntemle değil, ihtiyacın kaynağına göre belirlenir. Isı atımı gerekiyorsa ısı yükünden, kirletici seyreltmesi gerekiyorsa kirletici üretim hızından, hijyen gereksinimi varsa hava değişim sayısından hesaplanır. Birden fazla gereklilik varsa en yükseği belirleyici olur.

Basınç kaybı hesabı

Kanal hattı, filtreler, bataryalar, damperler ve menfezlerin toplam direnci hesaplanır. Bu hesap fan seçimini belirler. Eksik hesaplanmış basınç kaybı, sahada tasarım debisini veremeyen bir sistem demektir.

Ekipman seçimi

Hesaplanan debi ve basınca uygun fan, santral, filtre ve ekipman seçilir. Seçimde yalnızca kapasite değil, verim eğrisi, ses seviyesi, bakım erişimi ve yedek parça bulunabilirliği de gözetilir.

Teslim edilenler

Projelendirmede sık karşılaşılan kısıtlar

Tavan yüksekliği. En sık karşılaşılan kısıttır. Yeterli yükseklik yoksa kanal basıklaşır, basınç kaybı artar; bazen yuvarlak kanaldan dikdörtgene geçmek ya da hattı bölmek gerekir.

Elektrik kapasitesi. Yeni sistemin çekeceği güç, mevcut panonun kapasitesini aşabilir. Bu, projenin başında fark edilmezse montaj aşamasında beklenmedik bir yatırım kalemi olarak çıkar.

Çatı taşıma kapasitesi. Çatıya konacak santral veya fanın ağırlığı yapısal olarak değerlendirilmelidir.

Üretimi durdurmama zorunluluğu. Montajın planlı duruşlara bölünmesi, imalatın önceden tamamlanmasını gerektirir. Bu, projelendirme aşamasında kurgulanacak bir konudur.

Keşif sonrası

Keşif raporu ve teklif yazılı olarak iletilir. İşletme kararını bu belgelere bakarak verir; kapsamın neyi içerdiği ve neyi içermediği baştan bellidir. Proje onaylandığında imalat ve montaj takvimi çıkarılır, işe başlanır.

Keşifte sorduğumuz sorular

Sahada ölçüm yapmak kadar, işletmeyle doğru soruları konuşmak da belirleyicidir. Genellikle şunları sorarız:

Bugün sizi rahatsız eden nedir? Sıcaklık mı, toz mu, koku mu, gürültü mü, yoksa bir denetimde çıkan bir eksiklik mi. Cevap, çözümün önceliğini belirler.

Bu şikâyet ne zaman başladı? Yeni bir makine mi geldi, bir bölüm mü büyüdü, mevsimsel mi. Sorunun başlangıcı, çoğu zaman nedenini de gösterir.

Üretim önümüzdeki iki yılda nasıl değişecek? Bugünün ihtiyacına göre tam ölçülü kurulan bir sistem, bir yıl sonra yetersiz kalabilir. Genişleme öngörülüyorsa, hat buna hazır bırakılır.

Sistemi kim işletecek? Bakım ekibi varsa çözüm farklı, yoksa farklı kurgulanır. İşletilemeyecek karmaşıklıkta bir sistem, basit ve sağlam bir sistemden daha kötü sonuç verir.

Montaj için hangi zaman aralıkları kullanılabilir? Planlı duruşlar, vardiya aralıkları ve tatil dönemleri montaj takvimini belirler.

Keşif ne kadar sürer

Küçük ve tek bölümlü bir tesiste keşif birkaç saat sürer. Çok bölümlü, farklı proses alanları olan bir fabrikada ise ölçümlerle birlikte bir günü bulabilir. Mevcut sistemin ayrıntılı ölçülmesi gereken revizyon işlerinde iki ziyaret gerekebilir: ilkinde genel durum ve ölçüm noktaları belirlenir, ikincisinde ölçümler alınır.

Keşif ücretsizdir ve bir taahhüt doğurmaz. Çıkan rapor işletmenin elinde kalır; isterse başka firmalardan bu rapora göre teklif alabilir.

Projeden uygulamaya

Proje onaylandığında imalat ve montaj takvimi çıkarılır. Uzun teslim süreli ekipmanlar (santral, özel fan, otomasyon panosu) önce sipariş edilir; kanal imalatı bu süre içinde atölyede tamamlanır. Böylece ekipman geldiğinde montaj beklemez.

Uygulama sırasında projede değişiklik gerekirse — ki sahada bu sık olur — değişiklik yazılı olarak kayda geçirilir ve teslimde verilen projeye işlenir. Böylece tesisin elinde, gerçekte ne kurulduğunu gösteren güncel bir proje kalır. Bu, yıllar sonra yapılacak bir revizyonda en çok işe yarayan belgedir.

Yalnızca proje hizmeti

Bazı işletmeler uygulamayı kendi ekibiyle ya da farklı bir yükleniciyle yapmayı tercih eder. Bu durumda yalnızca keşif, hesap ve projelendirme hizmeti verilir. Teslim edilen proje ve mahal listesi, farklı firmalardan karşılaştırılabilir teklif almak için kullanılabilir; herkes aynı kapsamı fiyatladığı için teklifler gerçekten karşılaştırılabilir hale gelir.

Keşif talebi için telefon etmeniz yeterli; aynı hafta içinde tesisi görmeye geliyoruz.