İlaç ve Kimya Tesislerinde İklimlendirme

İlaç ve kimya üretiminde havalandırma sisteminin iki görevi vardır ve bunlar çoğu zaman birbirine ters yönde çalışır: ürünü dış ortamdan korumak ve çalışanı üründen korumak. Hangisinin öncelikli olduğu, üretilen maddenin niteliğine göre belirlenir ve bu karar odanın basınç yönünü değiştirir.

Basınç yönü kararı

Steril veya partikülden korunması gereken bir ürün söz konusuysa oda çevresine göre pozitif tutulur; hava temizden kirliye akar, dışarıdan kirlilik giremez.

Toksik toz veya uçucu çözücü ile çalışılıyorsa yön tersine döner: oda negatif tutulur ve kirlilik dışarı kaçmaz. Her iki gerekliliğin bir arada bulunduğu durumlarda kilitli geçiş odaları kullanılır; ara oda, iki mahal arasında tampon görevi görür.

Temiz oda kademelendirmesi

Tüm üretim alanını yüksek temizlik sınıfında tutmak hem yatırım hem işletme maliyeti açısından gereksizdir. Tesis kademeli kurulur: en hassas işlem küçük bir alanda yüksek sınıfta tutulur, çevresindeki alanlar daha düşük sınıfta bırakılır. Geçişler arasındaki basınç farkı bu kademeyi korur.

Hangi alanın hangi durumda hangi sınıfı sağlayacağı baştan yazılı olarak belirlenmelidir. Aynı oda boşken, ekipman kurulu ama çalışmıyorken ve tam üretimdeyken farklı sonuç verir; hangi durumun esas alındığı tanımlanmazsa teslimde beklenti ile ölçüm birbirini tutmaz.

Çözücü ve kimyasal buharı

Kimya üretiminde uçucu çözücülerin ortama yayılması hem sağlık hem yangın açısından risktir. Çözüm kaynağında emiştir: reaktör ağzı, dolum noktası ve numune alma bölgelerinde lokal emiş uygulanır. Bu hatlarda kullanılan malzeme, taşınan kimyasala dayanıklı seçilir; standart galvaniz sac çoğu durumda yetersiz kalır.

Patlayıcı ortam oluşabilecek bölgelerde ekipman seçimi ve elektrik tesisatı bu kapsamda değerlendirilir.

Doğrulama

İlaç üretiminde havalandırma sisteminin çalıştığı ölçümle kanıtlanır ve bu kanıt düzenli olarak tekrarlanır. Ölçülenler: terminal filtre debileri, hava değişim sayısı, odalar arası basınç farkları, HEPA sızdırmazlık testi, ortam partikül sayımı, sıcaklık ve bağıl nem, toparlanma süresi.

Sonuçlar raporlanır ve önceki ölçümlerle karşılaştırılır. Sistem zamanla değişir: filtre yüklenir, conta yaşlanır, damper kayar. Doğrulama tek seferlik bir işlem değil, tekrarlanan bir rutindir.

Enerji ve işletme maliyeti

Temiz oda havalandırması, bir tesisin en yüksek enerji tüketen sistemlerinden biridir; yüksek hava değişim sayısı ve yüksek filtre direnci bir arada bulunur. Maliyeti kontrol altında tutmanın yolu debiyi kısmak değil, doğru kademelendirmedir.

Üretim yapılmayan saatlerde sınıfın korunması gerekiyorsa sistem düşük debide çalıştırılabilir; basınç kademesi korunur ama enerji tüketimi düşer. Bu geçiş otomasyonla yönetilir ve üretime başlamadan önce sistem yeterli süre önce tam debiye çıkarılır.

Bu alanda projelendirme, üretim izni sürecinin bir parçasıdır. Mahal listesi, basınç şeması ve ölçüm raporları başvuru dosyasının içinde yer alır; bu nedenle projenin baştan eksiksiz hazırlanması süreci belirgin biçimde hızlandırır.