Hava Kanalı İmalatı ve Montajı

Hangi sorunu çözer

Havalandırma sisteminin görünmeyen ama performansı en çok belirleyen parçası kanal hattıdır. Fan ne kadar iyi seçilirse seçilsin, kanal yanlış boyutlandırılmışsa sistem tasarlandığı debiyi veremez. Kanal, havayı bir noktadan diğerine taşırken üç şeyi aynı anda sağlamak zorundadır: hedeflenen debiyi geçirmek, kabul edilebilir basınç kaybında kalmak ve gürültü üretmemek.

Kanal kesiti küçültüldüğünde malzeme ucuzlar, ama hava hızı artar. Hız arttıkça basınç kaybı hızın karesiyle büyür; fan bu direnci ömür boyu yenmek zorunda kalır. Bu yüzden kanalda yapılan ilk yatırım tasarrufu, işletme maliyetine faiziyle geri döner. Kesit seçimi, yatırım ve işletme maliyeti arasındaki dengeyi kuran bir hesaptır.

İmalat biçimleri

Dikdörtgen galvaniz kanal

Sınırlı yükseklikte, asma tavan içinde ve dar geçişlerde tercih edilir. Sac kalınlığı kanalın en büyük kenarına ve çalışma basıncına göre seçilir. Büyük kesitlerde sacın titremesini önlemek için çapraz kırım veya takviye profili uygulanır.

Birleşimler flanşlı yapılır; flanş arasına conta konur ve cıvatalarla sıkılır. Sızdırmazlık burada belirlenir: kaçıran bir kanal, hesaplanan debinin bir kısmını hedefe hiç ulaştırmaz ve bu kayıp sahada gözle görülmez, ancak ölçümle fark edilir.

Spiral yuvarlak kanal

Aynı kesit alanı için daha düşük basınç kaybı ve daha iyi sızdırmazlık verir. Yuvarlak kesit, basınca karşı doğal olarak dayanıklıdır; takviye gerektirmez. Görünür bırakılan tesisatlarda estetik olarak da tercih edilir.

Birleşimler manşonlu ve contalı yapılır. Dirsek, redüksiyon ve T parçaları hazır fittings olarak ya da ölçüye özel imal edilir.

Özel parçalar

Her sahada projeye tam uymayan bir nokta çıkar: kolonun etrafından dolaşan bir geçiş, mevcut bir kirişin altından geçmesi gereken bir hat, farklı kesitteki iki hattın birleşimi. Bu parçalar ölçüye göre imal edilir. Kendi atölyemizde üretim yapmanın sahadaki karşılığı budur: ölçü alınır, parça aynı hafta üretilir, montaj beklemez.

Yalıtım

Kanal yalıtımı üç farklı amaçla yapılır ve hangisinin geçerli olduğu malzeme seçimini değiştirir:

1. Isı kaybı/kazancı. Şartlandırılmış hava taşıyan hatlarda enerji kaybını azaltır.
2. Yoğuşma. Soğutulmuş hava taşıyan kanalın dış yüzeyinde terlemeyi önler; burada buhar kesici katman kritiktir.
3. Ses. Kanal içi akustik yalıtım, fan gürültüsünün mahalle taşınmasını azaltır. Hijyenik alanlarda lif bırakmayan kaplamalı malzeme kullanılır.

Montaj

Montaj, askı sisteminin doğru kurulmasıyla başlar. Askı aralığı kanal kesitine ve ağırlığına göre belirlenir; yetersiz askı zamanla sarkmaya ve birleşimlerde açılmaya yol açar. Titreşimin yapıya geçmemesi için fan çıkışlarında esnek bağlantı ve askılarda titreşim takozu kullanılır.

Saha koşulları montaj planını belirler. Üretimi durmayan tesislerde hat bölümlere ayrılır, her bölüm planlı duruş aralıklarında devreye alınır. Yüksek tavanlı alanlarda platform ve kaldırma ekipmanı önceden planlanır; bu, montaj süresini doğrudan etkileyen kalemdir.

Teslim ve sızdırmazlık

İmalat ve montaj bittikten sonra hat sızdırmazlık açısından kontrol edilir ve debiler ölçülerek dengelenir. Ölçüm sonuçları menfez bazında kaydedilir. Bu kayıt, sistemin tasarım değerlerini karşıladığının belgesidir ve ileride yapılacak her revizyonda başvurulacak referanstır.

Kesit seçimi ve hız

Kanal kesiti seçilirken içindeki hava hızı belirleyicidir. Hız üç şeyi aynı anda etkiler: basınç kaybını, gürültüyü ve kanalın kapladığı hacmi.

Ana hatlarda daha yüksek, mahalle yaklaşan kollarda daha düşük hız tercih edilir. Menfeze yakın bölümde hız düşük tutulmazsa üfleme sesi ortamda duyulur. Ofis ve laboratuvar gibi sessiz olması gereken alanlarda bu sınır daha da aşağı çekilir; buna karşılık üretim alanında ortam gürültüsü zaten yüksek olduğu için daha yüksek hıza izin verilebilir.

Dikdörtgen kanalda en-boy oranı da hesaba girer. Aynı kesit alanını çok basık bir dikdörtgenle sağlamak mümkündür, ancak bu durumda çevre uzunluğu artar; sürtünme yüzeyi büyüdüğü için basınç kaybı yükselir ve daha çok sac harcanır. Mümkün olduğunca kareye yakın oran tercih edilir; yükseklik kısıtı varsa basıklık kabul edilir ama bedeli bilinerek kabul edilir.

Revizyon ve ek hat çekme

Tesisler değişir: yeni bir makine gelir, bir bölüm büyür, bir hat kaldırılır. Mevcut kanal hattına ek yapılırken en sık yapılan hata, yeni kolun sistemin geri kalanına etkisinin hesaplanmamasıdır.

Bir ana hatta yeni kol eklendiğinde toplam direnç değişir; fanın çalışma noktası kayar ve mevcut kollardaki debi düşer. Sonuç, yeni bölüm çalışırken eski bölümlerde havalandırmanın zayıflamasıdır. Bu yüzden her ek hat, mevcut sistemin ölçülmesiyle başlar: fan ne veriyor, hatlar ne çekiyor, yeni kol eklendiğinde denge nereye kayacak.

Çoğu durumda çözüm fan değiştirmek değildir. Kolların yeniden dengelenmesi, bir kolun kesitinin büyütülmesi ya da hız kontrol cihazıyla fanın çalışma noktasının kaydırılması yeterli olur.

Malzeme ve dayanım

Standart uygulamalarda galvaniz sac kullanılır. Ortam koşulu farklıysa malzeme de değişir:

• Nemli ve kimyasal içeren ortamlarda paslanmaz sac veya özel kaplamalı malzeme
• Yüksek sıcaklıktaki proses egzozlarında kalınlığı artırılmış sac ve ısıya dayanıklı conta
• Aşındırıcı toz taşıyan hatlarda dirsek ve çarpma noktalarında kalın sac veya aşınma plakası
• Hijyenik alanlarda temizlenebilir iç yüzey ve sızdırmaz birleşim

Malzeme seçimi baştan doğru yapılmazsa, birkaç yıl içinde delinen bir kanal hattı hem üretimi durdurur hem yeniden imalat maliyeti çıkarır.

Ölçüye özel imalatın sahadaki karşılığı

Hazır ölçü kanalla çalışıldığında saha her zaman uyum sorunu çıkarır: bir kiriş beklenenden alçaktır, bir kolon projede olduğu yerde değildir, mevcut bir tesisat güzergâhı keser. Ölçüye özel imalat bu noktada devreye girer; parça sahada alınan ölçüye göre üretilir ve montaj aynı hafta tamamlanır.

Kanal hattı ne kadar dayanır

Doğru malzemeden imal edilmiş, uygun askıyla monte edilmiş ve ortamına uygun seçilmiş bir galvaniz kanal hattı, binanın ömrü boyunca hizmet verebilir. Kanalı yıpratan şey zaman değil, koşullardır: yoğuşma suyu, aşındırıcı toz, kimyasal buhar ve yetersiz askı nedeniyle oluşan gerilme.

Bu nedenle kanal hattının periyodik kontrolü, fan ve filtre kadar önemlidir. Askı bağlantılarının sıkılığı, flanş contalarının durumu ve yalıtım bütünlüğü düzenli olarak kontrol edildiğinde, hat beklenmedik bir arızayla üretim durdurmaz.