Tekstil Fabrikalarında Havalandırma

Tekstil üretiminde havalandırmanın üç ayrı görevi vardır ve üçü de doğrudan üretim verimini etkiler: havadaki lif ve uçuntuyu toplamak, iplik ve kumaşın çalışma koşulu için gereken nemi sağlamak, makinelerin ürettiği ısıyı ortamdan atmak.

Lif ve uçuntu

Ring, penye, dokuma ve örme bölümlerinde havaya sürekli lif karışır. Bu lif toplanmazsa makinelerin üzerinde birikir, hareketli parçalara sarılır, elektrik panolarına girer ve duruş sebebi olur. Ayrıca solunan havada partikül yükü oluşturur.

Lif toplama, klasik toz toplamadan farklı çalışır. Lif hafif ve uzundur; kanalda çökmek yerine tutunma eğilimi gösterir. Bu nedenle filtre yüzeyinin sürekli temizlenmesi gerekir; dönen filtre veya otomatik temizlemeli üniteler tercih edilir.

Nem kontrolü

İplik ve kumaşın nem içeriği, kopma davranışını ve statik elektrik oluşumunu doğrudan belirler. Kuru ortamda iplik daha çok kopar, statik artar, uçuntu çoğalır. Bu yüzden tekstil tesislerinde nemlendirme bir konfor tercihi değil, üretim gereğidir.

Nemlendirme genellikle adyabatik yöntemle yapılır; su buharlaşırken ortamdan ısı çektiği için aynı zamanda serinletme etkisi de sağlar. Ancak sistemin hijyeni önemlidir: bakımsız bir nemlendirme ünitesi mikrobiyolojik risk üretir.

Proses ısısı

Tekstil makineleri yoğun ısı üretir. Ring salonlarında ve özellikle terbiye bölümlerinde ortam sıcaklığı hızla yükselir. Isı yükü hesaplanmadan kurulan bir sistem, yüksek hava değişim sayısına rağmen sıcaklığı düşüremez.

Bu bölümlerde çözüm çoğu zaman ikilidir: ısının bir kısmı kaynağında toplanıp doğrudan dışarı atılır, geri kalanı genel havalandırma veya soğutmayla karşılanır. Isı geri kazanım üniteleri, yıl boyu yüksek debide çalışan bu tesislerde belirgin tasarruf sağlar.

Boyahane ve terbiye

Boyahane ve terbiye bölümlerinde nem, sıcaklık ve kimyasal buhar bir arada bulunur. Ortamdan atılan hava nem yüklüdür; kanal ve fan malzemesi buna göre seçilmezse korozyon kısa sürede başlar. Ram makineleri gibi yüksek sıcaklıkta çalışan ekipmanların egzozu ayrı hat olarak ele alınır.

Konfeksiyon ve dikimhane

Dikimhanelerde öncelik operatör konforu ve iplik tozunun kontrolüdür. Çok sayıda kişinin çalıştığı bu alanlarda taze hava miktarı kişi sayısına göre belirlenir; yazın soğutma, kışın ısıtma yükü hesaba katılır.

Dikkat edilmesi gerekenler

Tekstil tesislerinde kanal hatları lif birikimi nedeniyle diğer sektörlere göre daha sık kontrol edilmelidir. Temizlik kapaklarının erişilebilir bırakılması, bu kontrolün gerçekten yapılmasını sağlar.

Mevsimsel değişim

Tekstil tesislerinde havalandırma ihtiyacı mevsimle belirgin biçimde değişir. Kışın dış hava kuru olduğu için nemlendirme yükü artar; yazın ise hem proses ısısı hem dış hava sıcaklığı bir araya gelir ve soğutma öne çıkar.

Bu iki uç arasında verimli çalışabilmek için sistem kademeli kurgulanır: değişken hızlı fanlar, mevsime göre ayarlanabilen taze hava oranı ve ısı geri kazanım ünitesi bir arada kullanıldığında yıllık tüketim belirgin biçimde düşer.

Tekstilde lif toplama ve nemlendirme birbirini etkiler: nem arttıkça uçuntu azalır. İki sistemi ayrı ayrı değil, birlikte kurgulamak toplam yatırımı düşürür.